Includes' Statue of Unity 'in the Times' World Greatest Places 2019 list

  1.  गुजरातमधल्या 597 फूट उंची असलेल्या ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’ पुतळ्याला टाइम्स मॅगझीनने प्रसिद्ध केलेल्या ‘वर्ल्ड ग्रेटेस्ट प्लेसेस 2019’ या यादीत स्थान दिले गेले आहे. त्याव्यतिरिक्त मुंबईचे ‘सोहो हाऊस’ या इमारतीनेही या यादीत स्थान मिळवले.
  2. सन 2019 मध्ये सर्वाधिक भेट दिलेल्या जगातली प्रथम पाच ठिकाणे -
    • 1. जियोसी जियोथर्मल सी बाथ्स (हुसविक, आइसलँड )
    • 2. कॅम्प अ‍ॅडव्हेंचर (रॉनेडे, डेन्मार्क)
    • 3. मोरी बिल्डिंग डिजिटल आर्ट म्युझियम (टोकियो, जपान)
    • 4. स्टार वॉर्स: गॅलेक्सीज एज अॅट डिस्नेलँड (अॅनाहिम, कॅलिफोर्निया)
    • 5. SFER IK (तुलूम, मेक्सिको )
  3. गुजरात राज्यात केवडिया येथे “स्टॅच्यू ऑफ युनिटी” या नावाने सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा पुतळा उभारण्यात आला आहे. हा पुतळा 182 मीटर उंच आहे.
  4. हा नर्मदा नदीच्या किनारी जगातला सर्वाधिक उंचीचा पुतळा आहे. त्याचे अनावरण गेल्या वर्षी 31 ऑक्टोबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते झाले होते. ही शिल्पाकृती विख्यात शिल्पकार राम सुतार यांनी साकारले. विक्रमी 33 महिन्यांमध्ये याचे बांधकाम केले गेले.
  5. मुंबईचे सोहो हाऊस हे 11 मजली इमारतीत असून ते अरबी समुद्राकाठी आहे. येथे 34 बैठकांचे सिनेमागृह, एक लायब्ररी आणि एक रूफटॉप बार आणि पूल आहे.


National Time Release study

  1. जागतिक व्यापारात देशाचा वाटा वृद्धींगत व्हावा यासाठीच्या धोरणात्मक कटिबद्धतेचा भाग म्हणून महसूल आणि वित्त मंत्रालयाने 1 आणि 7 ऑगस्ट दरम्यान भारताचा पहिला टीआरएस म्हणजे राष्ट्रीय टाईम रिलीज अभ्यास हाती घेतला आहे.
  2. आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या ओघाचा प्रभाव आणि क्षमता मापनासाठी टीआरएस हे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यता असलेले एक साधन आहे.
  3. माल आल्यापासून ते बंदरातून जहाज जाईपर्यंत मालासाठी लागणाऱ्या सर्व परवानग्या आणि मंजुऱ्या मिळवण्यातल्या प्रक्रियात्मक त्रुटींचा अभ्यास यामध्ये करण्यात येणार आहे.
  4. यामुळे व्यापार नियंत्रणाशी तडजोड न करता क्षमता सुधारण्यासाठी आवश्यक त्या कार्यात्मक उपाययोजना हाती घेता येतील. निर्यात उद्योग आणि सूक्ष्म, लघु, मध्यम उद्योगक्षेत्राला याचा मोठा लाभ होणार आहे.
  5. या अभ्यासातून सीमापार व्यापार करणाऱ्या सरकारी एजन्सीना सध्याच्या त्रुटी लक्षात येतील तसेच व्यापाराचा सुरळीत ओघ राखण्यातले अडथळे लक्षात येऊन ते टाळण्यासाठी उपाययोजना हाती घेता येणार आहेत.


Indian Railways CORAS (Commando for Railway Security) launches

  1. केंद्रीय रेल्वे मंत्रालयाने भारतीय रेल्वेचे CORAS (कमांडो फॉर रेल्वे सिक्युरिटी) सुरू केले
  2. हे रेल्वे संरक्षण दलाचे ( RPF ) स्वतंत्र कमांडो युनिट आहे.
  3. रेल्वे प्रोटेक्शन फोर्स (RPF) आणि रेल्वे प्रोटेक्शन स्पेशल फोर्स (RPSF) च्या प्रवृत्त आणि इच्छुक तरुण कर्मचार्यांकडून हे तयार केले गेले आहे.
  4. कमांडो फॉर रेल्वे सिक्युरिटी (CORAS)
  5. कोरसचे व्हिजन स्टेटमेंट :-
    1. रेल्वे, रेल्वे / रेल्वेचे कामकाज, हल्ला / अपहरण / ओलीस ठेवणे, आपत्तीच्या घटनांशी संबंधित कोणत्याही परिस्थितीसाठी विशेष प्रतिसाद देणार्याची जागतिक पातळीवरील क्षमता विकसित करणे.
    2. श्रेणीबद्ध प्रतिसाद, कमीतकमी प्रभावी शक्ती या सिद्धांताचे पालन करून भारतीय रेल्वे आणि त्याच्या वापरकर्त्यांना फुल प्रू फ सुरक्षा प्रदान करणे.
  6. कोरस कमांडो :-
    1. कोरस कमांडोचे सरासरी वय - 30 ते 35 वर्षे असेल.
    2. हे कोरस कमांडो डाव्या विंग अतिवाद (एलडब्ल्यूई) / विद्रोह / दहशतवाद प्रभावित रेल्वे भागात पोस्ट केले जातील जिथे प्रवाशांना आणि रेल्वे नेटवर्कला सुरक्षा पुरविणे सर्वात प्राधान्य आहे.


Inauguration of "Adi Festival" in Leh

  1. दि. 17 ऑगस्ट 2019 रोजी लदाखच्या लेह येथे नऊ दिवस चालणार्‍या "आदी महोत्सव" या राष्ट्रीय आदिवासी उत्सवाचा शुभारंभ झाला.
  2. केंद्रीय आदिवासी कल्याण मंत्री अर्जुन मुंडा यांनी या वार्षिक कार्यक्रमाचे उद्घाटन केले.
  3. "ए सेलीब्रेशन ऑफ द स्पिरिट ऑफ ट्रायबल क्राफ्ट, कल्चर अँड कॉमर्स" या संकल्पनेखाली हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला आहे.
  4. हा महोत्सव आदिवासी कल्याण मंत्रालय आणि भारतीय आदिवासी सहकारी विपणन विकास महासंघाद्वारा (TRIFED) यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केला गेलेला कार्यक्रम आहे.
  5. दि. 17 ऑगस्ट ते 25 ऑगस्टपर्यंत हा महोत्सव चालणारआहे.
  6. लदाख प्रदेशाला केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा दिल्यानंतर भारत सरकारच्यावतीने आयोजित करण्यात आलेला हा पहिला मोठा कार्यक्रम आहे.
  7. लदाखमध्ये जवळपास 97 टक्के आदिवासी लोकसंख्या आहे.
  8. देशभरातून 20 हून अधिक राज्यातून सुमारे 160 आदिवासी कलाकार या महोत्सवात सहभागी होणार आहेत.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री वाय.एस. जगन मोहन रेड्डी यांनी सरकारचा प्रमुख कार्यक्रम 'व्हिलेज वॉलंटियर सिस्टम' सुरू केली आहे. लोकांना घराघरात सरकारी सेवा पुरविणे हा त्याचा हेतू आहे. 2 ऑक्टोबर 2019 रोजी ही योजना औपचारिकपणे सुरू होईल.

2. प्रत्येक खेड्यात 'ग्राम सचिवालय' ची स्थापना केली जाईल, ज्याद्वारे 72 तासांत त्या व्यक्तीला सेवा दिली जाईल. यासाठी स्वयंसेवक सरकार आणि राज्यातील जनता यांच्यातील दुवा म्हणून काम करतील.

3. या योजनेत २.8 लाखाहून अधिक स्वयंसेवक नोकर्‍या असतील. प्रत्येक गावात एक स्वयंसेवक 50 कुटुंबाना सामील करेल. या स्वयंसेवकांना ओळखपत्रे देण्यात येणार असून त्यांना दरमहा 5000 हजार रुपये भत्ता देण्यात येणार आहे.

4. लोकांच्या तक्रारींसाठी मुख्यमंत्री कार्यालयात कॉल सेंटर सुरू केले जाईल, यासाठी 1902 दूरध्वनी क्रमांक सुरू केला जाईल.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वातंत्र्य दिनानिमित्त जाहीर केले की, घरोघरी पाईपचे पाणी आणण्यासाठी सरकारने जल जीवन मिशन सुरू करेल. लाल किल्ल्यावरून त्यांच्या 6 व्या स्वातंत्र्य दिनाच्या (15 ऑगस्ट) संबोधनावेळी ही घोषणा करण्यात आली.

2. जल जीवन मिशन बद्दल :

• संबंधित प्राधिकरण : पेयजल व स्वच्छता विभागांतर्गत
• गरज : देशातील निम्म्या घरात पाईप असलेले पाणी उपलब्ध नाही. म्हणूनच, मागील वर्षांत जे केले गेले होते त्याप्रमाणे पुढील वर्षांत जलसंधारणाच्या प्रयत्नांना चौपट करण्याची गरज आहे.
• किंमत : जल जीवन मिशनचे उद्दीष्ट साध्य करण्यासाठी केंद्र व राज्ये दोन्ही कार्य करतील. 
• येत्या काही वर्षांत या योजनेवरील खर्चासाठी सुमारे साडेतीन लाख कोटी रुपयांचा खर्च होणार आहे. 
• उद्दीष्ट : भारतभर शाश्वत पाणीपुरवठा व्यवस्थापनाची उद्दीष्टे साध्य करण्यासाठी अन्य केंद्र व राज्य सरकारच्या योजनांमध्ये रुपांतर करण्याचा प्रयत्न करतो.
• लाक्ष्यिक क्षेत्रे : जेजेएम स्थानिक स्तरावर पाण्याची एकात्मिक मागणी आणि पुरवठा बाजूच्या व्यवस्थापनावर लक्ष केंद्रित करेल, ज्यात भूजल पुनर्भरण, पावसाचे पाणी साठवण आणि शेतीमधील पुनर्वापरसाठी घरगुती सांडपाण्याचे व्यवस्थापन यासारख्या स्रोत टिकाव यासाठी स्थानिक पायाभूत सुविधा निर्माण करणे समाविष्ट आहे.
• लोकांचे ध्येय : स्वच्छता मिशनप्रमाणेच हे लोकांचे ध्येय असेल. ही जलसंधारणाच्या दिशेने एक चळवळ आहे जी तळागाळातील पातळीवर होईल आणि सर्व स्तरातील लोकांना एकत्रित करेल.

3. शासनाने केलेले इतर प्रयत्न :

• 2024 पर्यंत सर्व घरांना पाईप पाणी देण्याचा सरकारने संकल्प केला आहे आणि त्याच उद्देशाने जल शक्ती मंत्रालयाच्या अंतर्गत सर्व जल संबंधित मंत्रालये त्यांनी एकत्रित केली आहेत.
• जुलै 2019 मध्ये केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी घोषणा केली की सरकारने जलशक्ती अभियान (जेएसए) साठी 1592 ब्लॉक (256 जिल्ह्यात पसरलेले) ओळखले आहेत.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन (इस्रो) चे अध्यक्ष कैलासवाडीवू शिवन यांना तामिळनाडू राज्य सरकारने डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम पुरस्कार दिला आहे. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीतील त्यांच्या उत्कृष्ट कार्याबद्दल त्यांना सन्मानित करण्यात आले आहे.

2. के शिवन बद्दल माहिती :

• शिक्षण : ते मूळतः तामिळनाडूच्या कन्नियकुमारी जिल्ह्यातील आहेत. 62 वर्षीय अवकाश शास्त्रज्ञाने 1980 मध्ये मद्रास इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी येथून अभियांत्रिकी विषयात बॅचलर पदवी मिळविली. 
• बंगळुरुमधील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स (आयआयएससी) मधून एरोस्पेस अभियांत्रिकीमध्ये पदव्युत्तर शिक्षण घेतल्यानंतर ते इस्रोमध्ये दाखल झाले.
• त्यांना
‘रॉकेट मॅन’ म्हणून ओळखले जाते.
• त्यांनी विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर आणि लिक्विड प्रोपल्शन सेंटरचे संचालक म्हणून काम पाहिले आहे. 
• ते 6डी ट्रॅजेक्टोरी सिम्युलेशन सॉफ्टवेयर ‘सीतारा’ चे मुख्य अभियंता् होते.
• त्यांनी इस्रोच्या प्रक्षेपण वाहनांच्या डिझाईन आणि विकासावर कार्य केले आहे आणि मिशन योजना, डिझाइन आणि मिशन एकत्रीकरण आणि विश्लेषणाच्या समाप्तीसाठी त्यांचे मोठे योगदान आहे.
• त्यांच्या नेतृत्वात स्वदेशी क्रायोजेनिक स्टेजसह सर्वात यशस्वी जीएसएलव्ही फ्लाइटची ऐतिहासिक कामगिरी केली गेली.
• इस्रोने चंद्रावरील भारताचे आपले मिशन चंद्रयान-2 त्यांच्या नेतृत्वाखाली यशस्वीरित्या सुरू केले.
• के शिवन यांना डॉ विक्रम साराभाई रिसर्च अवॉर्ड (1999) यासह अन्य अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

3. डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम पुरस्कार :

• 2015 मध्ये माजी राष्ट्रपती ए पी जे अब्दुल कलाम यांच्या निधनानंतर तामिळनाडूच्या माजी मुख्यमंत्री दिवंगत जे जयललिता यांनी त्यांच्या नावावर पुरस्कार जाहीर केला होता. 
• डॉ. कलाम यांचा वाढदिवस (15 ऑक्टोबर) हा युवा पुनर्जागरण दिन म्हणून साजरा करण्याचे जाहीर केले होते.
• डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम पुरस्कार जे वैज्ञानिक वाढ, मानवता आणि विद्यार्थ्यांच्या हितासाठी काम करतात त्यांना प्रदान केले जाते. पुरस्कारप्राप्त व्यक्ती तामिळनाडूची रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
• बक्षीस : यात 8 ग्रॅम सोन्याचे पदक, 5 लाख रुपये रोख आणि सन्मानपत्र आहे. हे दरवर्षी स्वातंत्र्यदिनी दिले जाते.
• पहिला प्राप्तकर्ता : 2015 मध्ये जयललितांनी इस्रो वैज्ञानिक एन. वलारमथी यांना प्रथम कलाम पुरस्कार प्रदान केला होता.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. ओडिशाचे मुख्यमंत्री नवीन पटनाईक यांच्या हस्ते ओडिशाच्या भुवनेश्वरमधील कलिंगा स्टेडियममध्ये हॉकीचे उच्च कामगिरी करणारे नवल टाटा हॉकी अकादमीचे उद्घाटन (एनटीएचए) करण्यात आले.

2. भारतातील हॉकीमधील योगदाना तसेच क्रीडा प्रशासक म्हणून त्यांनी केलेल्या कामगिरीचे स्मरण ठेवण्यासाठी अकादमीचे नाव नवल एच. टाटा यांच्या सन्मानार्थ करण्यात आले.
 

3. टाटा स्टील, टाटा ट्रस्ट्स आणि ओडिशा सरकारच्या संयुक्त उपक्रमात राज्यातील क्रीडा प्रतिभा वाढविण्यासाठी, टाटा ओडिशा हॉकी प्रोग्रामचा एक भाग म्हणून ही अकादमी उघडली गेली आहे. 
 

4. सामंजस्य करारानुसार, ओडिशा राज्य सरकार पायाभूत सुविधा सुलभ करेल आणि टाटा ट्रस्ट कोचिंग व तांत्रिक सहाय्य करेल.

5. मुख्य वैशिष्ट्ये :

* सध्या ओडिशा मधून 18 मुलींसह एकूण 24 ज्युनियर मुलींना हाय-परफॉरमेंस सेंटरमध्ये (एचपीसी) सामील केले गेले आहे. 
* प्रथम बॅच पूर्ण करण्यासाठी एचपीसीत आणखी 6 मुली बसविल्या जातील आणि येत्या काही वर्षांत 30 मुलेही सामील होतील.
* सुरुवातीला टाटा ट्रस्टने भुवनेश्वर, सुंदरगड, देवगड आणि ओडिशामधील ढेंकनाल आणि झारखंडमधील सिमडेगा जिल्ह्यात एक टॅलेंट स्काऊटिंग कार्यक्रम आयोजित केला. 
* सुमारे 350 च्या यादीतून, त्यापैकी 24 विद्यार्थी एचपीसीमध्ये दाखल झाले.
भुवनेश्वर, रुरकेला आणि सुंदरगड येथील राज्य शासकीय क्रीडा वसतिगृहे प्रादेशिक विकास केंद्रे (आरडीसी) होतील आणि टाटा ट्रस्ट्स आणि टाटा स्टीलची तज्ञ या आरडीसीबरोबर कार्य करतील आणि त्यांची कार्यक्षमता आणि उत्कृष्टता वाढवेल.
*. सुरुवातीला सुंदरगड आणि संबलपूर जिल्ह्यातही 10 ते 12 तळागाळातील केंद्रे स्थापन केली जातील आणि त्यानंतर या तळागाळातील कल्पित प्रतिभेच्या क्रीडा वसतिगृहांमध्ये प्रवेश घेण्याची शिफारस केली जाईल.
* ग्रासरुट्स सेंटर आणि आरडीसीज एनटीएचएमध्ये प्रतिभांचा अविरत प्रवाह सुनिश्चित करतील आणि आरडीसी आणि एनटीएचएमध्ये हॉकीपटूंची गुणवत्ता वाढविण्यासाठी सरकार या भागातील पायाभूत सुविधा विकसित करण्यास मदत करेल.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. 15 ऑगस्ट, 2019 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी लाल किल्ल्यावर तिरंगा फडकाविला आणि देशाला संबोधित केले. नुकत्याच पार पडलेल्या लोकसभा निवडणुकांच्या विजयानंतर मोदींचे हे पहिले स्वातंत्र्यदिन भाषण होईल.

2. ब्रिटिशांच्या राजवटीतून भारताला स्वातंत्र्य मिळवणे सोपे नव्हते, यात काही शंका नाही. परंतु आपले राजकीय नेते, स्वातंत्र्यसैनिक आणि लोक एकत्रितपणे स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झाले आणि स्वातंत्र्य मिळविण्याचा निर्धार केला.


3. 15 ऑगस्ट रोजी म्हणजेच स्वातंत्र्य दिन म्हणजे राजपत्रित सुट्टी म्हणजे राष्ट्रीय, राज्य आणि स्थानिक सरकारी कार्यालये, टपाल कार्यालये आणि बँका बंद असतात. याशिवाय स्टोअर आणि इतर व्यवसाय आणि संस्था त्यांचे उघडण्याचे तास कमी करतात किंवा बंद असू शकतात.

4. भारतीय स्वातंत्र्य दिन – इतिहास :
• 1757 मध्ये भारतात ब्रिटीश राजवट सुरू झाली आणि त्यानंतर प्लासीच्या युद्धात इंग्लिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा विजय झाला आणि त्याने देशावर नियंत्रण मिळवले. 
• ईस्ट इंडिया कंपनीने जवळजवळ 100 वर्षे भारतावर नियंत्रण मिळवले आणि नंतर ब्रिटिश मुकुटने 1857-58 मध्ये भारतीय विद्रोहाच्या माध्यमातून त्याची जागा घेतली.
• पहिल्या महायुद्धाच्या काळात, भारत स्वातंत्र्य चळवळ सुरू केली गेली आणि त्याचे नेतृत्व महात्मा गांधींनी केले. त्यांनी अहिंसा, असहकार चळवळीच्या पद्धतीचा पुरस्कार केला.
• 1946 मध्ये, ब्रिटनच्या कोषागार कामगार सरकारने दुसर्‍या महायुद्धात भांडवला गेल्याने भारतावरील आपले राज्य संपवण्याचा विचार केला. 
• त्यानंतर 1947 च्या सुरुवातीच्या काळात ब्रिटीश सरकारने जून 1948 पर्यंत सर्व अधिकार भारतीयांकडे हस्तांतरित करण्याची घोषणा केली. 
• परंतु हिंदू आणि मुस्लिम यांच्यातील हिंसाचार मुळात पंजाब आणि बंगालमध्ये कमी झाला नाही. 
• जून 1947 मध्ये पंडित जवाहर लाल नेहरू, मोहम्मद अली जिन्ना, अबुल कलाम आझाद, बी. आर. आंबेडकर इत्यादी अनेक नेत्यांनी भारताच्या फाळणीसाठी सहमती दर्शविली. 
• विविध धार्मिक गटांतील कोट्यवधी लोक राहण्यासाठी जागा शोधू लागले. आणि यामुळे अंदाजे 2,50,000 ते 500,000 लोक मरण पावले. 
• 15 ऑगस्ट, 1947 रोजी मध्यरात्री भारताला स्वातंत्र्य मिळाले आणि जवाहर लाल नेहरूंच्या भाषणाने “ट्रीस्ट विथ डेस्टिनी” ने हे समारोप केले.


MPSC chalu ghadamodi, current affairs

1. माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग हे दोन महिन्यांच्या कालखंडानंतर पुन्हा राज्यसभेत परतणार आहेत.

2. राजस्थानमध्ये एका जागेसाठी होणाऱ्या पोटनिवडणुकीकरिता डॉ. सिंग हे उद्या उमेदवारी अर्ज दाखल करणार आहेत.

3. डॉ. सिंग यांनी 1991 ते 2019 अशी 28 वर्षे आसाममधून राज्यसभेचे सदस्यत्व केले होते. जून महिन्यात त्यांच्या राज्यसभेच्या सदस्यत्वाची मुदत संपुष्टात आली. आसाम विधानसभेत काँग्रेसकडे पुरेशी मते नसल्याने डॉ. सिंग यांचा राज्यसभेचा मार्ग बंद झाला होता.

4. तर डॉ. सिंग यांच्यासारखे नेते राज्यसभेत आवश्यक असल्याने काँग्रेसने तमिळनाडूतून डॉ. सिंग यांना निवडून आणण्याची योजना आखली होती. याच दरम्यान राजस्थान भाजप अध्यक्ष मदनलाल सैनी यांच्या निधनाने राजस्थानमध्ये एक जागा रिक्त झाली होती.

5. तसेच 200 सदस्यीय राजस्थान विधानसभेत काँग्रेसचे 100 आमदार असून, अपक्ष आणि बसपाचा काँग्रेसला पाठिंबा आहे. यामुळे डॉ. सिंग यांना निवडून येण्यात काही अडचण येणार नाही.


Top